'''พยากรณ์อากาศ''' (อังกฤษ: Weather forecasting) หมายถึง การประเมินหรือคาดการณ์สภาพอากาศในอนาคต โดยอาศัยหลักการทางวิทยาศาสตร์และข้อมูลทางอุตุนิยมวิทยา เพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับอุณหภูมิ ปริมาณฝน ลม ความชื้น ความกดอากาศ และปรากฏการณ์ทางอากาศอื่น ๆ ในช่วงเวลาข้างหน้า
== ภาพรวม ==
พยากรณ์อากาศเป็นสาขาหนึ่งของ '''อุตุนิยมวิทยา''' (Meteorology) ที่มุ่งทำนายสภาพอากาศโดยใช้การสังเกต การวัดข้อมูลจากสถานีตรวจอากาศ เรดาร์ ดาวเทียม และแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ การพยากรณ์อาจครอบคลุมช่วงเวลาตั้งแต่ไม่กี่ชั่วโมงจนถึงหลายวัน หรือแม้แต่การคาดการณ์สภาพอากาศในระยะยาว (เช่น ฤดูกาล)
== วิธีการพยากรณ์ ==
=== การสังเกตและรวบรวมข้อมูล ===
ข้อมูลพื้นฐานได้มาจาก:
- '''สถานีตรวจอากาศภาคพื้นดิน''' วัดอุณหภูมิ ความชื้น ความกดอากาศ ลม
- '''ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา''' ถ่ายภาพเมฆและติดตามระบบอากาศ
- '''เรดาร์ตรวจอากาศ''' ตรวจจับปริมาณและตำแหน่งของฝน
- '''บอลลูนตรวจอากาศ''' วัดข้อมูลในชั้นบรรยากาศระดับสูง
=== แบบจำลองทางคณิตศาสตร์ ===
ข้อมูลที่รวบรวมได้จะถูกป้อนเข้า '''แบบจำลองการพยากรณ์อากาศเชิงตัวเลข''' (Numerical Weather Prediction - NWP) ซึ่งใช้สมการทางฟิสิกส์และคณิตศาสตร์จำลองพฤติกรรมของบรรยากาศ เพื่อคำนวณการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศในอนาคต
== ประเภทของการพยากรณ์ ==
- '''การพยากรณ์ระยะสั้น''' (Short-range forecast): คาดการณ์ล่วงหน้า 1-3 วัน
- '''การพยากรณ์ระยะปานกลาง''' (Medium-range forecast): คาดการณ์ล่วงหน้า 3-7 วัน ขึ้นไป
- '''การพยากรณ์ระยะยาว''' (Long-range forecast): มักหมายถึงการคาดการณ์เป็นสัปดาห์หรือเดือน เช่น การพยากรณ์ฤดูกาล
- '''การพยากรณ์เฉพาะกิจ''' (Nowcasting): การพยากรณ์แบบเรียลไทม์สำหรับช่วงไม่กี่ชั่วโมงข้างหน้า
== ความสำคัญและการประยุกต์ใช้ ==
พยากรณ์อากาศมีบทบาทสำคัญต่อกิจกรรมต่าง ๆ ของมนุษย์ เช่น:
- '''การเกษตร''': การวางแผนปลูกและเก็บเกี่ยวพืชผล
- '''การคมนาคม''': การเตรียมรับมือกับสภาพอากาศที่อาจ影响การเดินทาง
- '''การจัดการภัยพิบัติ''': เตือนภัยเกี่ยวกับพายุ น้ำท่วม หรือคลื่นความร้อน
- '''ชีวิตประจำวัน''': ช่วยในการตัดสินใจเกี่ยวกับการแต่งตัวหรือการทำกิจกรรมกลางแจ้ง
== หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในประเทศไทย ==
ในประเทศไทย หน่วยงานหลักที่ทำหน้าที่พยากรณ์อากาศคือ '''กรมอุตุนิยมวิทยา''' (Thai Meteorological Department) ซึ่งออกประกาศและคำเตือนเกี่ยวกับสภาพอากาศอย่างเป็นทางการ
== ข้อจำกัดและความท้าทาย ==
ความแม่นยำของการพยากรณ์อากาศอาจได้รับผลกระทบจาก:
- ความซับซ้อนของระบบบรรยากาศ
- ข้อจำกัดของข้อมูลและแบบจำลอง
- การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate change) ที่ทำให้รูปแบบอากาศแปรปรวนมากขึ้น
== ดูเพิ่ม ==
- อุตุนิยมวิทยา
- กรมอุตุนิยมวิทยา (ประเทศไทย)
- การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
== อ้างอิง ==
{{รายการอ้างอิง}}
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
- [http://www.tmd.go.th กรมอุตุนิยมวิทยาไทย]
- [https://www.wmo.int องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO)]
{{โครงอุตุนิยมวิทยา}}